ANAPHYLAXIS

Anaflaksi

Anaflaksi, ani olarak gelişen, öldürücü potansiyeli olan bir vücut reaksiyonudur. Reaksiyonun ciddiyeti, orta halden yaşamı tehdit edici şok durumuna kadar değişkenlik gösterebilir ve çok hızlı şekilde ilerleyebilir. Anaflaksi genellikle erkek çocuklarda daha sıktır ve öncesinde mutlaka alerjik bir geçmiş bulunmaktadır.

Sınıflandırılması:
*Alerjik anaflaksi: Alerjik anaflaksinin bir yiyeceğe, ilaca veya böcek sokmasına ilk maruziyette meydana geldiği zannedilirse de önceki bir maruziyetten kaynaklı muhtemelen habersiz bir duyarlaşma ve hassasiyet olmalıdır. Hastalar sorun yaratmayan bir böcek sokmasını hatırlamayabilir ve/veya yiyeceklerdeki gizli alerjenleri fark etmeyebilirler.
Çocuklarda, çoğunlukla yiyecekler (inek sütü, yumurta, tahıl, yerfıstığı, karides ve balık) alerjik anaflaksiye neden olabilirler. Diğer alerjenler arasında ilaçlar (penisilin türü antibiyotikler, lokal anestezikler), zarkanatlı (arı, eşek arısı) zehiri, tetanoz aşısı, immünoterapi, lateks eldiven ve balonlar vardır.
*Alerjik olmayan anaflaksi: Alerjik olmayan anaflaksi nedenleri arasında aspirin ve ibuprofen gibi ağrı kesici ilaçlar, radyolojik boya maddeleri, egzersiz ve soğuk vardır.

Tanı kriterleri:
Hasta için alerjen olması muhtemel bir şeye maruz kaldıktan dakikalar ya da saatler sonra:
Ani başlangıçlı;
a. Nefes darlığı
b. Tansiyon düşüklüğü, baygınlık, koma
c. Deri ya da mukoza dokularında (dudak, ağız kenarı) kaşıntı, kızarma, şişme ve morarma
d. Kramplı karın ağrısı, mide bulantısı, kusma

Anaflaksi vakalarının %10-20’sinde, bifazik reaksiyon olabilir. Yani ilk oluşmuş durumdan daha ciddi ya da ilk reaksiyona eşit standart tedavilere genelde daha tepkisiz ikinci bir reaksiyon oluşur. Bu ikinci reaksiyon, ilk reaksiyondan sonraki 1 ila 72 saat arasında (genelde 8-12 saat) meydana gelebilir.

En önemli ve en temel anaflaksi tedavisi “adrenalin” isimli ilaçtır. 1 mg/mL (1:1000) seyreltide 0.01 mg/kg dozundan çocuklukta maksimum 0.3 mg dozuna kadar verilebilir. Gerektiğinde tekrarlanabilirler. Adrenalin, bütün anaflaksi yönetim kılavuzlarında anaflaksi tedavisinin temel taşı olarak önerilmesine rağmen, hala bu vakaların çok azında kullanılmaktadır, yani çocukların üçte biri yeterli tedavi almamaktadır. Semptomların tamamen çözülmesinden sonra bile hastanede en az 8 ila 10 saatlik bir gözlemleme periyotu önerilmektedir, amaç tekrarlayan semptomları ve olası bir bifazik reaksiyonu tespit etmektir.

Yakın zamanda yapılan çalışmalar, yiyecek alerjisinin özellikle anaflaksi gibi ciddi durumlarda, çocuğun ve ebeveynlerin yaşam kalitesinde çok önemli bir etkisi olduğunu göstermiştir. Anne ve babanın sorumluluk yükü, alerjenlerden kaçınmak için sürekli tetikte olma ve kazara maruziyet kalabilme olasılığı yüzünden hep bir huzursuzluk vardır.

Anaflaksi riski olan çocukların anne va babaları, çocuklarının okullarını, çocuklarının alerjileri ve bir reaksiyon durumunda ne yapmaları gerektiği hakkında bilgilendirmelidir. Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi’ nin ve Amerikan Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi’ nin tavsiyelerine göre, anafiaksi geçmişi olan bütün hastaların reçetelerine adrenalin oto-enjektörleri yazılmalıdır. Yanında da alerjik reaksiyon durumunda nasıl hareket edilmesi gerektiğini ayrıntılı bir şekilde anlatan talimatlar olmalıdır.